Object

This publication is protected and available only for logged users.
This publication is protected and available only for logged users.

Title: The cultural border phenomenon

Creator:

Kabzińska, Iwona

Date issued/created:

2006

Resource Type:

Article

Subtitle:

Ethnologia Polona 27 (2006)

Publisher:

Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences

Place of publishing:

Warszawa

Description:

24 cm

Abstract:

One of the leading trends in modern ethnology/cultural anthropology consists in studying the cultural border/borderlands phenomenon. This trend is defined as the anthropology of borders or the anthropology of borderlands. In Poland it has been strongly represented since after the year 1989. The political changes and the transformation of the political system which took place at that time contributed to its development. One should nonetheless emphasize that also in socialist times a few papers were published concerning the ethnic/cultural borderlands. The aim of the socialist state was namely to create homogeneous communities of citizens, also from an ethnic perspective, whereas research on borderlands pointed to actual differences, confrontations between ‘othernesses’ and their effects. The author of this paper presents some examples of writings by Polish ethnologists and sociologists which have had a significant impact on studies of the borderland phenomenon, the definition of its indicators and on identifications of its different types. They also present various points of view on the phenomenon. One of them is the perspective of people living in cultural, ethnic and national borderlands. Part of the article has been devoted to the specific category of the borderland’s inhabitant. The author, for instance by referring to the results of her own fieldwork carried out in the Republic of Belarus at the Polish-Belarus border, points to the fact that the behaviour of borderland-people may, to some extent, differ from the model which is usually described by researchers. The article also draws the readers’ attention to a phenomenon consisting in an excessive extension of the understanding of the term ‘borderland’ which is understood as a cultural space, often symbolic, encompassing different phenomena and situations of ethnic/cultural contacts and occurs not only in human communities but also in individuals. As a result the term becomes imprecise

References:

Babiński Grzegorz 1994, Pogranicze etniczne, pogranicze kulturowe, peryferie. Szkic wstępny problematyki, [in:] Pogranicze. Studia społeczne, Vol. 6, Dział Wydawnictw Filii UW w Białymstoku, Białystok, pp. 5—25
Babiński Grzegorz 1997, Pogranicze polsko-ukraińskie. Etniczność, zróżnicowanie religijne, tożsamość, Nomos, Kraków
Babiński Grzegorz 1999, Pogranicza etniczne i kulturowe, [in:] Między Polską a Ukrainą. Pogranicze mniejszości — współpraca regionalna, ed. D. Wojakowski et all, Rzeszów
Babiński Grzegorz 2001, Pogranicza stare i nowe, [in:] Pogranicza etniczne w Europie. Harmonia i konflikty, eds. K. Krzysztofek, A. Sadowski, Uniwersytet w Białymstoku, Instytut Socjologii, Białystok, pp. 69—82
Babiński Grzegorz 2004, Przekraczanie granic etnicznych i przebudowa tożsamości, Przegląd Polonijny, Vol. 30, No. 3, pp. 19—25
Barth Fredrik 1969, Introduction, [in:] Ethnic groups and boundaries. The social organization of culture difference, ed. F. Barth, Universitets Forlagest — George Allen & Unwin, Bergen — Oslo — London, pp. 9—38
Berger Peter 1990, Modernizacja jako uniwersalizacja herezji, [in:] Religia a życie codzienne, ed. I. Borowik, Nomos, Kraków, pp. 13—46
Buchowski Michał 1996, Jedna wieś, niejedna pieśń: postawy wobec zmian na wsi wielkopolskiej, [in:] Oblicza zmiany. Etnologia a współczesne transformacje społeczno-kulturowe, ed. M. Buchowski, Wydawnictwo ECO, Międzychód, pp. 102—128
Buchowski Michał 2004, Granica a uprawianie antropologii — uwagi wstępne, [in:] Polska — Niemcy. Pogranicze kulturowe i etniczne, PTL, Uniwersytet Wrocławski, Wydawnictwo Poznańskie, Wrocław — Poznań, Archiwum Etnograficzne, Vol. 42, pp. 7—11
Bukowska-Floreńska Irena 1994, Pogranicze jako kategoria wewnątrzspołeczna i wewnątrz-kulturowa, [in:] Pogranicze jako problem kultury, ed. T. Smolińska, Uniwersytet Opolski, Instytut Filologii Polskiej, Opole, pp. 165—173
Burszta Wojciech 2001, Granice etniczne i kulturowe a idea euroregionalna, Sprawy Narodowościowe, Vol. 19, pp. 59—67
Chlebowczyk Józef 1975, Procesy narodotwórcze we wschodniej Europie środkowej w dobie kapitalizmu, Katowice — Warszawa — Kraków
Dąbrowski Mieczysław 1998, Pogranicza kulturowe, Przegląd Humanistyczny, Vol. 41, No. 3
Demski Dagnosław 2003, Pogranicze jako patchwork. Refleksje z Białorusi, Etnografia Polska, Vol. 47, No. 1—2, pp. 129—148
Demski Dagnosław 2006, Kowieńskie pisma polskojęzyczne „Nowiny" i „Chata Rodzinna" — dwie narracje o relacjach polsko-litewskich, Etnografia Polska, Vol. 50, No. 1—2, pp. 133—158
Dobrowolski Kazimierz 1952, Zderzenie kultur, Lud, Vol. 39, pp. 102—109
Dobrowolski Kazimierz 1967, Studia z pogranicza historii i socjologii, Ossolineum, Wrocław
Gładysz Mieczysław 1972, Z zagadnień procesów kulturowych pogranicza etnicznego, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Etnograficzne, No. 6, Kraków, pp. 7—41
Goldberg-Mulkiewicz Olga 2003, Stara i nowa ojczyzna. ślady kultury Żydów polskich, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Łódź
Hastings Donnan, Haller Dieter 2000, Liminal no more. The relevance of borderland studies, Ethnologia Europaea, Vol. 30, No. 2, pp. 7—22
Kabzińska Iwona 1999, Wśród „kościelnych Polaków". Wyznaczniki tożsamości etnicznej (narodowej) Polaków na Białorusi, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Warszawa
Kabzińska Iwona 2001, Poles on the Territory of the Former Soviet Union in Polish Ethnological Studies of the Last Decade of the 20th Century, Ethnologia Polona, Vol. 22, pp. 131—146
Kabzińska Iwona 2003, Mniejszości etniczne i narodowe Europy Środkowo-Wschodniej końca XX i początku XXI wieku — nowy przedmiot zainteresowań humanistyki, Rocznik wschodni, Vol. 9, pp. 129—153
Kabzińska Iwona 2005, The distinctive features of Central Europe, Ethnologia Polona, Vol. 26, pp. 63—86
Kabzińska Iwona 2006, Człowiek na pograniczu kulturowym, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, No. 3—4, pp. 271—282
Kabzińska Iwona 2008, People in a Cultural Borderland, Acta Poloniae Historica, Vol. 9, pp. 37—55
Kantor Ryszard 1989, Kultura pogranicza jako problem etnograficzny, [in:] Zderzenie i przenikanie kultur na pograniczach, ed. Z. Jasiński, Jerzy Korbel, Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Opole, pp. 239—252
Kantor Ryszard 1996, The borderland as a national cultural area, [in:] Borderlands. Culture. Identity, ed. R. Kantor, Institute of Ethnology, Jagiellonian University, Cracow, pp. 27—37
Kłoskowska Antonina 1996, Kultury narodowe u korzeni, PWN, Warszawa
Korslud Kjetil 1973, On cultural boundaries as an ethnological problem, Ethnologia Scandi-navica, pp. 5—30
Krzysztofek Kazimierz 2001, Pięć refleksji o zmieniającej się naturze pogranicz i wielo-kulturowości, [in:] Pogranicza etniczne w Europie. Harmonia i konflikty, eds. K. Krzysztofek, A. Sadowski, Uniwersytet w Białymstoku, Instytut Socjologii, Białystok, pp. 25—34
Kurcz Zbigniew 2001, Janusowe oblicze pogranicza polsko-niemieckiego, Sprawy narodowościowe, Vol. 19, pp. 77—90
Labuda Gerard 1971, Polska granica zachodnia. Tysiąc lat dziejów politycznych, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
Mucha Janusz 1995, O antropologizacji socjologii w Polsce na przykładzie teorii zmiany społecznej, [in:] Etnologia polska między ludoznawstwem a antropologią, ed. A. Posern-Zieliński, Prace Komitetu Nauk Etnologicznych Polskiej Akademii Nauk, No. 6, Poznań, pp. 117—125
Mucha Janusz 1999, Wielokulturowość etniczna i nieetniczna, Sprawy Narodowościowe, Vol. 14—15, pp. 41—50
Nikitrowicz Jerzy 2001, Pogranicze, tożsamość, edukacja kulturowa, Trans Humana, Białystok. Nowak Jacek 2004, Etniczne prognozowanie, Przegląd Polonijny, Vol. 30, No. 3, pp. 153—164
Obrębski Józef 1936, Dzisiejsi ludzie Polesia, Przegląd Socjologiczny, Vol. 4, No. 3—4, pp. 414—446
Obrębski Józef 1936, Problem etniczny Polesia, Sprawy Narodowościowe, Vol. 10, No. 1—2, pp. 1—21
Obrębski Józef 1936, Problem grup etnicznych w etnologii i jego socjologiczne ujęcie, Przegląd Socjologiczny, Vol. 4, No. 1—2, pp. 177—196
Ossowski Stanisław 1967, Zagadnienia psychologii społecznej, [in:] idem, Dzieła, Vol. 3, PWN, Warszawa, pp. 251—300
Pokropek Marian 1979, Zróżnicowanie kulturowe na pograniczu etniczno-językowym i jego odbicie w świadomości mieszkańców. Na przykładzie pogranicza polsko-litewsko-białoruskiego, Etnografia Polska, Vol. 23, No. 2, pp. 127—156
Popławski Tadeusz 1995, Peryferyjność pogranicz, [in:] Wschodnie pogranicze w perspektywie socjologicznej, ed. A. Sadowski, Trans Humana, Białystok, pp. 34—41
Reinfuss Roman 1946, Pogranicze krakowsko-góralskie w świetle dawnych i najnowszych badań etnograficznych, Lud, Vol. 36, pp. 222—255
Rusek Halina 2001, Pogranicza środkowoeuropejskie — nowe oblicza sąsiedztwa. Na przykładzie pogranicza polsko-czeskiego, Sprawy narodowościowe, Vol. 19, pp. 105—112
Rusek Halina 2003, Tożsamość pogranicza. Wprowadzenie, [in:] Pogranicza kulturowe i etniczne w Polsce, eds. Z. Kłodnicki, H. Rusek, PTL, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, pp. 7—10
Rusek Halina 2004, Wyszehradzkie sąsiedztwa: przypadek polsko-czeski, [in:] Europa Środkowa: wspólnota czy zbiorowość?, ed. R. Zenderowski, Ossolineum, Wrocław, pp. 104—114
Rüütel Ingrid 1999, Traditional culture in Estonia today, [in:] Multicultural Europe: Illusion or reality, ed. L. Felföldi, I. Sándor, European Centre for Traditional Culture, Budapest, pp. 59—68.
Sadowski Andrzej 1991, Narody wielkie i małe. Białorusini w Polsce, „Nomos", Kraków
Sadowski Andrzej 1995, Pogranicze polsko-białoruskie, Tożsamość mieszkańców, Trans Humana, Białystok
Sadowski Andrzej 1995, Socjologia pogranicza [in:] Wschodnie pogranicze w perspektywie socjologicznej, ed. A. Sadowski, Wydawnictwo Ekonomia i Środowisko, Białystok, pp. 12—19
Santowa Mila 2004, The UNESCO program "Living Human Treasures" and its realization in Bulgaria in the context of globalization processes, [in:] Wartości uniwersalne i odrębności narodowe tradycyjnych kultur europejskich. The universal values and national distinctness of traditional European Cultures, ed. M. Marczuk, Międzynarodowa Organizacja Sztuki Ludowej — Sekcja Polska, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Wydział Politologii, Lublin, pp. 141—145
Schrag Calvin 1997, The self after postmodernity, Yale University, London
Staszczak Zofia 1978, Pogranicze polsko-niemieckie jako pogranicze etnograficzne, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań
Studying Peoples in the People's Democracies. Socialist Era Anthropology in East-Central Europe 2005, eds. Ch. Hann, M. Sárkány, P. Skalnik, Halle Studies in the Anthropology of Eurasia, Vol. 8, LIT Verlag, Münster
Szczepański Marek 1999, Region pogranicza kulturowego w perspektywie socjologicznej. Przypadek Górnego Śląska, [in:] Kultury regionalne i pogranicza kulturowe a świadomość etniczna, Studia etnologiczne i antropologiczne, Vol. 2, ed. I. Bukowska-Floreńska, Katowice, pp. 161—180
Szyfer Anna 2005, Ludzie pogranicza. Kulturowe uwarunkowania osobowości, Wyższa Szkoła Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa, Poznań
Thomas William, Znaniecki Florian 1972, Rozwój osobowości w świetle psychologii społecznej, [in:] Pamiętnikarstwo polskie, Warszawa, pp. 13—30
Thomassen Bjorn 1996, Border studies in Europe: Symbolic and political boundaries, anthropological perspectives, Europaea, Vol. II, No. 1, pp. 37—48
Vereni Piero 1996, Boundaries, frontiers, persons, individuals: Questioning "Identity" at national borders, Europaea, Vol. II, No. 1, pp. 77—89
Wartości uniwersalne i odrębności narodowe tradycyjnych kultur europejskich. The universal values and national distinctness of traditional European cultures 2004, ed. M. Marczuk, Międzynarodowa Organizacja Sztuki Ludowej — Sekcja Polska, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Politologii, Lublin
Węglarz Stanisław 1997, Tutejsi i inni. O etnograficznym zróżnicowaniu kultury ludowej, PTL, Łódź
Wojakowski Dariusz 2003, Pogranicze w polskiej literaturze socjologicznej. Zarys problemu, [in:] Polska i jej wschodni sąsiedzi, Vol. 3, ed. A. Andrusiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów, pp. 188—199
Żołędowski Cezary 2003, Białorusini i Litwini w Polsce, Polacy na Białorusi i Litwie. Uwarunkowania współczesnych stosunków między większością i mniejszościami narodowymi, Instytut Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa

Relation:

Ethnologia Polona

Volume:

27

Start page:

21

End page:

39

Format:

application/pdf

Resource Identifier:

oai:rcin.org.pl:61487 ; 0137-4079

Source:

IAiE PAN, call no. P 366 ; IAiE PAN, call no. P 367 ; IAiE PAN, call no. P 368 ; click here to follow the link

Language:

eng

Rights:

Rights Reserved - Restricted Access

Terms of use:

Copyright-protected material. Access only on terminals at the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences, may be used within the limits of statutory user freedoms.

Digitizing institution:

Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Original in:

Library of the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

This page uses 'cookies'. More information