Object

Title: Examining Raw Material of Stone Tools. Siliceous Marl from the Eastern Part of the Polish Carpathians Re-interpreted

Creator:

Pelisiak, Andrzej

Date issued/created:

2018

Resource Type:

Article

Subtitle:

Archaeologia Polona Vol. 56 (2018)

Publisher:

Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences

Place of publishing:

Warszawa

Description:

ill., 24 cm

Abstract:

Neolithic and Early Bronze Age communities which settled the eastern Carpathians Forelands and Carpathian Foothills used a variety of local and non-local siliceous raw materials. Silicites identified in archaeological material differ in quality and usefulness for making tools. Obsidian, Jurassic flint from the Cracow-Częstochowa Uplands, ‘chocolate’ flint, and Świeciechów (grey white-spotted) and Volhynian flints are the best quality. They were commonly used from the Early Neolithic onwards. On the other hand, some local raw materials were also in used. Among them the so-called Dynów marl or siliceous marls were suggested as the most popular. To correct the classification of raw material of these artefacts HCl (Hydrochloric acid) was used for testing both raw material samples and the artefacts of the so-called Dynów or siliceous marls. The results of the analysis shows that so-called Dynów or siliceous marl consists of several different raw material varieties. More than 50% of the analysed tools were of yellowish or grey-yellowish hornstones (cherts). Both siliceous marls and the chert came probably from different sources and each one has a different chemical composition and physical properties

References:

Budziszewski, J. and Skowronek, M. 2001. Results of the Preliminary Archaeologicacl Research in the Mount Cergowa Massif, the Lower Beskid Mountains. In J. Machnik (ed.), Archaeology and Natural Background of the Lower Beskid Mountains, Carpathians, Kraków, 145–164 ; Czopek, S. and Kadrow, S. 1988. Osada kultury pucharów lejkowatych w Białobrzegach, stan. 5, woj. Rzeszów, Sprawozdania Archeologiczne 39, 73–88 ; Czopek, S., Niemasik, D., Pasterkiewicz, W. and Pelisiak, A. 2014. Rzeszów, stanowisko 117 – osada wielokulturowa, Rzeszów, Muzeum Okręgowe w Rzeszowie ; Dagnan-Ginter, A. and Parczewski, M. 1976. Dwie kolekcje archeologiczne z Pogórza Dynowskiego, Materiały Archeologiczne 16, 5–28 ; Dębiec, M. 2005. Materiały z badań ratowniczych na wielokulturowym stanowisku 31 w Rzeszowie, Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 26, 25–63 ; Dębiec, M., Dębiec, M. and Pelisiak, A. 2015. Cieszacin Wielki, stan. 41, Pawłosiów, stan. 55 i Jankowice, stan. 9. Kompleks osad z epoki neolitu i wczesnej epoki brązu, Rzeszów, Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego ; Dębiec, M., Pelisiak, A., Becker, V., Dębiec, M., Makowicz-Poliszot, D., Saile, T., Sebők, K., Posselt, M. and Szczepanek, A. 2014 Zwięczyca 3. Eine bandkeramische Siedlung am Wisłok, Rzeszów ; Dobrzyński, M., Parczewski, M., Piątkowska, K. and Rybicka, M. 2014. Zabytki kultury pucharów lejkowatych w miejscowości Jasienica Sufczyńska, stan. 5 na Pogórzu Przemyskim, Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 35, 249–258 ; Gancarski, J. and Valde-Nowak, P. 1999. Bronzezeitliche Spaltindustrie der Pleszów- und der Otomani-Füzesabony-Kultur aus den Siedlung Trzcinica und Jasło. Ein Überblick. In J. Gancarski (ed.), Kultura Otomani-Füzesabony – rozwój, chronologia, gospodarka, Rzeszów, Muzeum Podkarpackie, 181–200 ; Gancarski J., Pasterkiewicz, W. and Pelisiak, A. 2008. Osada kultury pucharów lejkowatych w Przybówce, gm. Wojaszówka, stanowisko 1. In J. Machnik (ed.), Archeologia i środowisko naturalne Beskidu Niskiego w Karpatach. Part II, Krimská Brázda, Prace Komisji Prehistorii Karpat 4, Kraków, 347–378 ; Garecka, M. 2008. Granica Oligocen/Miocen w polskich Karpatach Zewnętrznych na podstawie nanoplanktonu wapiennego, Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 432, 1–54 ; Górniak, K. 2011. Origin of marls from the Polish Outer Carpathians; lithological and sedimentological aspects, Mineralogia 42 (4), 163–297 ; Gucik, S. 1961. Poziom wapieni detrytycznych z Birczy w Karpatach przemyskich i jego znaczenie dla stratygrafii górnej kredy i paleocenu w rejonie skibowym, Geological Quarterly 5, 669–685 ; Jarosz, P. 2002. Kurhan kultury ceramiki sznurowej w Średniej, st.3/2, pow. Przemyśl. Wyniki badań wykopaliskowych przeprowadzonych w 2001 r., Rocznik Przemyski 38 (2), 3–21 ; Kaczanowska, M. 1985. Rohstoffe, Technik un Typologie der neolithischen Reuersteinindustrien im Nordteil des Flussgebietes der Mitteldonau, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe ; Kaczanowska, M. and Lech, J. 1977. The flint industry of Danubian communities north of the Carpathians, Acta Archaeologica Carpathica 17, 5–28 ; Kadrow, S. 1990. The Rzeszów Settlement Microregion in Neolithic, Acta Archaeologica Carpathica 29, 33–70 ; Kadrow, S. 1997. Osada kultury ceramiki wstęgowej rytej na stanowisku 3 w Rzeszowie-Staromieściu, Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 18, 5–27 ; Kotlarczyk, J., Mitura, F. and Rajchel, J. 1977. Inoceramus Salisburgensis z warstw inoceramowych w rejonie Rybotycz. Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego 47 (3), 371–381 ; Koperski, A. and Kostek, A. 1997. Zespół zabytków kultury mierzanowickiej na st. 5 w Kańczudze, woj. przemyskie, Rocznik Przemyski 34 (3), 37–42 ; Kozłowski, J. K. 1970. Z badań nad wytwórczością krzemieniarską w kulturze ceramiki wstęgowej rytej. In J. K. Kozłowski (ed.), Z badań nad kulturą ceramiki wstęgowej rytej, Kraków, Polskie Towarzystwo Archeologiczne, 73–94 ; Kukułka, A. 1998. Drugi sezon badań wykopaliskowych na osadzie wczesnoneolitycznej w Gwóźdźcu, stan. 2, gm. Zakliczyn, Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 19, 175–199 ; Leszczyński, S. 2003. Bioturbation structures in the Holovnia siliceous marls (Turonian-Lower Santonian) in Rybotycze (Polish Carpathians), Annales Societatis Geologirum Poloniae 73, 103–122 ; Leszczyński, S. 2004. Bioturbation structures of the Kropivnik Fucoid Marls (Campanian–lower Maastrichtian) of the Huwniki—Rybotycze area (Polish Carpathians), Geological Quarterly 48 (1), 35–60 ; Leszczyński, S., Malik, K. and Kędzierski, M. 1995. Margle krzemionkowe i fukoidowe w rejonie Rybitycz: nowe dane litofacjalne i stratygraficzne (Płaszczowina Skolska, kreda, Karpaty), Annales Societatis Geologirum Poloniae 65, 43–62 ; Mester, Z. 2013. The lithic raw material sources and interregional human contacts in the Northern Carpathian regions: aims and methodology. In Z. Mester (ed.), The lithic raw material sources and interregional human contacts in the Northern Carpathian regions, Kraków–Budapest, 9–21 ; Mitura, P. 2004. Materiały kultury malickiej i grupy tarnobrzeskiej ze stanowiska 54 w Rzeszowie, Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 25, 5–90 ; Mitura, P. 2006. Materiały kultury ceramiki wstęgowej rytej i kultury pucharów lejkowatych ze stanowiska 55 w Rzeszowie, Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 27, 65–88 ; Mitura, P. 2007. Workshop of flint processing and reparation of rectangular axes on site 34 in Niedźwiada, Ropczyce commune, podkarpackie voivodship, Sprawozdania Archeologiczne 59, 305–324 ; Nowak, A. 2016. Zabytki krzemienne i kamienne. In M. Glinianowicz, S. Kadrow, P. N. Kotowicz, A. Nowak, and W. Poradyło (eds), Boratyn, pow. jarosławski, stan. 17. Materiały z osad kultury mierzanowickiej i grupy tarnobrzeskiej oraz z cmentarzyska wczesnośredniowiecznego, Rzeszów, 51–54 ; Parczewski, M. 1986. Pogórze Dynowskie w zaraniu dziejów, Brzozów, Muzeum Regionalne PTTK w Brzozowie ; Pelisiak, A. 2013. Pojedyncze przedmioty kamienne a strefy aktywności osadniczej i gospodarczej w neolicie we wschodniej części Karpat Polskich, Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 34, 19–33 ; Pelisiak, A. 2016a. Siliceous raw material from Bieszczady Mountains. Sources and use, Archaeologia Polona 54, 7–16 ; Pelisiak, A. 2016b. W związku z okolicznością szczególną, o karpackich surowcach krzemionkowych uwag kilka. In B. Chudzińska, M. Wojenka, and M. Wołoszyn (eds), Tworzenie się słowiańskiej Europy w ujęciu źródłoznawczym, Kraków–Rzeszów, 739–745 ; Pelisiak, A. 2017a. Analiza zabytków krzemiennych z grobów kultury ceramiki sznurowej i domniemanych grobów kultury mierzanowickiej w Szczytnej, pow. Jarosław. In P. Jarosz and J. Machnik (eds), Nekropolie ludności kultury ceramiki sznurowej z III tysiąclecia przed Chr. w Szczytnej na Wysoczyźnie Kańczuckiej, Rzeszów, 137–158 ; Pelisiak, A. 2017b. Materiały krzemieniarskie odkryte w trakcie badań powierzchniowych realizowanych w promieniu 10 km od stanowiska 7 w Skołoszowie, pow. jarosławski, woj. podkarpackie. In M. Rybicka (ed.), Wielokulturowe stanowisko w Skołoszowie, stanowisko 7, pow. jarosławski, w kontekście osadnictwa z neolitu i wczesnej epoki brązu we wschodniej części Podgórza Rzeszowskiego, Rzeszów, 35–58 ; Pelisiak, A. 2018a. Siliceous Raw Materials from the Eastern Part of the Polish Carpathians and Their Use in Stone and Bronze Ages. In D.H. Werra and M. Woźny (eds), Between History and Archaeology. Papers in honour of Jacek Lech, Oxford, Archaeopress, 69–77 ; Pelisiak, A. 2018b. Centrum i peryferia osadnictwa w neolicie i wczesnej epoce brązu na wschodnim Podkarpaciu i we wschodniej części polskich Karpat, Rzeszów, Uniwersyet Rzeszowski ; Pelisiak, A. and Rybicka, M. 2013. Stanowisko 158 w Jarosławiu, woj. podkarpackie. Część I. Kultura malicka i kultura mierzanowicka, Rzeszów, Via Archaeologica Ressoviensia 3 ; Rajchel, J. and Myszkowska, J. 1998. Litologia wapieni z warstwy wapienia litotaminowego z Birczy (wt) – jednostka skolska, zewnętrzne Karpaty fliszowe, Przegląd Geograficzny 46, 1247–1253 ; Szeliga, M. 2009. Znaczenie obsydianu karpackiego w gospodarce surowcowej najstarszych społeczności rolniczych na ziemiach polskich. In J. Gancarski (ed.), Surowce naturalne w Karpatach oraz ich wykorzystanie w pradziejach i wczesnym średniowieczu, Krosno, Muzeum Podkarpackie w Krośnie, 287–324 ; Valde-Nowak, P. 1988. Etapy i strefy zasiedlenia Karpat polskich w neolicie i na początku epoki brązu, Wrocław ; Valde-Nowak, P. 1995a. Stone sources from the North-Carpathian province in the Stone and Early Bronze Ages, Archaeologia Polona 33, 111–118 ; Valde-Nowak, P. 1995b. North-Carpathians province if lithic raw materials in Stone and Bronze Age, Archaeologia Polona 33, 111–118 ; Valde-Nowak, P. 1999. Zabytki krzemieniarskie ze stanowiska 5 w Sieteszy, gm. Kańczuga, woj. podkarpackie, Rocznik Przemyski 35 (2), 59–66 ; Valde-Nowak, P. 2000. Zabytki kamienne ze stanowiska 5 w Sieteszy, pow. Przeworsk. Badania w 1999 roku, Rocznik Przemyski 36 (1), 33–36 ; Valde-Nowak P. 2013. The north-Carpathians province of silica rocks during Stone Age. In Z. Mester (ed.), The lithic raw material sources and interregional human contacts in the northern Carpathian regions, Kraków–Budapest, 87–99 ; Valde-Nowak, P. and Gancarski, J. 1999. Bronzezeitliche Spaltindustrie der Pleszów und der Otomani-Füzesabony-Kultur aus den Siedlung Trzcinica und Jasło. Ein Überblick. In J. Gancarski (ed.), Kultura Otomani-Füzesabony – rozwój, chronologia, gospodarka, Krosno, Muzeum Podkarpackie w Krośnie, 181–200 ; Wdowiarz, S. 1949. Budowa Geologiczna Karpat Brzeżnych na południowy-wschód od Rzeszowa, Warszawa, Państwowa Służba Geologiczna, Państwowy Instytut Geologiczny 11 ; Zakościelna, A. 1996. Krzemieniarstwo kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej, Lublin, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej

Relation:

Archaeologia Polona

Volume:

56

Start page:

191

End page:

201

Format:

application/pdf

Resource Identifier:

oai:rcin.org.pl:73283 ; 0066-5924 ; doi:10.23858/APa56.2018.012

Source:

IAiE PAN, call no. P 357 ; IAiE PAN, call no. P 358 ; IAiE PAN, call no. P 356 ; click here to follow the link

Language:

eng

Rights:

Creative Commons Attribution BY-SA 3.0 PL license

Terms of use:

Copyright-protected material. [CC BY-SA 3.0 PL] May be used within the scope specified in Creative Commons Attribution BY-SA 3.0 PL license, full text available at: ; -

Digitizing institution:

Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Original in:

Library of the Institute of Archaeology and Ethnology of the Polish Academy of Sciences

Objects

Similar

This page uses 'cookies'. More information